ตู้เมนไฟฟ้าคืออะไร? ทำความเข้าใจหน้าที่และตำแหน่งในระบบไฟฟ้าอาคาร

เมื่อพูดถึงระบบไฟฟ้าของอาคาร ตู้เมนไฟฟ้า ถือเป็นจุดสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการรับและกระจายพลังงานไฟฟ้าไปยังส่วนต่าง ๆ ของระบบ โดยในงานไฟฟ้าอาคารมักพบคำว่า ตู้ MDB (Main Distribution Board) ซึ่งหมายถึงตู้เมนจ่ายไฟสำหรับระบบไฟฟ้าแรงต่ำ ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการกระจายไฟไปยังตู้หรือวงจรย่อยตามการออกแบบ

การเข้าใจหน้าที่ของตู้ MDB และตำแหน่งในระบบตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง ช่วยให้สามารถวางแผนระบบไฟฟ้า เลือกอุปกรณ์ป้องกัน และกำหนดขนาดตู้ให้สัมพันธ์กับลักษณะการใช้งานได้

ตู้เมนไฟฟ้า หรือ ตู้ MDB คืออะไร?

ตู้ MDB ย่อมาจาก Main Distribution Board เป็นตู้เมนสำหรับจ่ายและกระจายไฟฟ้าไปยังวงจรหรือตู้ไฟฟ้าส่วนต่าง ๆ ภายในอาคาร โดยการไฟฟ้านครหลวงมีข้อกำหนดที่ระบุถึง Main Distribution Board หรือ MDB ในฐานะตู้เมนสวิตช์ไฟฟ้าแรงต่ำ รวมถึงตู้ประเภท SDB ซึ่งเป็นตู้เมนสวิตช์ไฟฟ้าย่อยในระบบเดียวกัน

ภายในตู้เมนไฟฟ้าอาจประกอบด้วยเมนเซอร์กิตเบรกเกอร์ บัสบาร์ อุปกรณ์วัดค่าทางไฟฟ้า และอุปกรณ์ป้องกันตามรูปแบบของระบบ โดยรายละเอียดจะขึ้นอยู่กับขนาดโหลด ระดับแรงดัน จำนวนวงจร และข้อกำหนดของโครงการ

ตู้ MDB อยู่ตรงไหนของระบบไฟฟ้า?

โดยหลักแล้ว ตู้ MDB จะอยู่ในช่วงต้นของระบบจ่ายไฟภายในอาคาร หลังจากจุดรับไฟหรือแหล่งจ่ายหลัก และก่อนส่งต่อไปยังตู้ไฟฟ้าย่อยหรือวงจรต่าง ๆ

สามารถมองภาพรวมได้ดังนี้

แหล่งจ่ายไฟ → ตู้เมนไฟฟ้า (MDB) → ตู้ไฟฟ้าย่อย → วงจรใช้งาน → เครื่องใช้ไฟฟ้า

ในอาคารขนาดกลางหรือขนาดใหญ่ ระบบอาจมีตู้ไฟหลายระดับเพื่อแบ่งพื้นที่และภาระโหลด ทำให้ MDB ทำหน้าที่เป็นจุดกระจายไฟหลัก ก่อนส่งต่อไปยังตู้ย่อยตามการออกแบบระบบ

หน้าที่สำคัญของตู้เมนไฟฟ้า

1. รับไฟฟ้าจากแหล่งจ่ายหลัก

ตู้ MDB เป็นจุดรับไฟเข้าสู่ระบบจ่ายไฟของอาคาร จากนั้นจึงกระจายพลังงานไปยังวงจรหรือแผงจ่ายไฟส่วนต่าง ๆ โดยขนาดและรูปแบบของตู้ต้องสอดคล้องกับระบบที่ออกแบบไว้

2. กระจายไฟไปยังพื้นที่ต่าง ๆ

อาคารที่มีหลายชั้นหรือมีการแบ่งพื้นที่ใช้งานหลายส่วน สามารถออกแบบให้ตู้ MDB จ่ายไฟต่อไปยังตู้ไฟย่อย เช่น Distribution Board หรือ Sub Distribution Board เพื่อแยกการจ่ายไฟเป็นส่วน ๆ

3. ควบคุมและป้องกันระบบไฟฟ้า

ภายในตู้สามารถติดตั้งอุปกรณ์ป้องกัน เช่น Circuit Breaker เพื่อช่วยตัดวงจรเมื่อเกิดกระแสเกินหรือลัดวงจร โดยการเลือกอุปกรณ์ต้องพิจารณาค่าพิกัดและระดับกระแสลัดวงจรที่เหมาะกับตำแหน่งติดตั้ง

Schneider Electric ระบุว่าเบรกเกอร์ที่ติดตั้งในตู้เมน MDB หรืออยู่ใกล้หม้อแปลง มีโอกาสพบกระแสลัดวงจรสูง จึงต้องพิจารณาความสามารถในการตัดกระแสลัดวงจรให้เหมาะสมกับระบบ

ตู้ MDB เหมาะกับอาคารแบบไหน?

การใช้ตู้เมนไฟฟ้า ไม่ได้จำกัดเฉพาะโรงงาน แต่สามารถพบได้ในอาคารที่มีระบบจ่ายไฟและโหลดหลายส่วน เช่น อาคารสำนักงาน อาคารพาณิชย์ โรงงาน โรงแรม หรือโครงการขนาดใหญ่

สำหรับระบบที่มีขนาดและความซับซ้อนเพิ่มขึ้น อาจมีทั้ง MDB, SDB และตู้จ่ายไฟประเภทอื่น เพื่อแบ่งการควบคุมและกระจายโหลดตามพื้นที่ใช้งาน โดย Schneider Electric ระบุว่าระบบไฟฟ้าอาคารขนาดกลางถึงขนาดใหญ่สามารถมีตู้ไฟหลายระดับและตู้ย่อยกระจายตามพื้นที่ได้

เลือกตู้เมนไฟฟ้าต้องพิจารณาอะไรบ้าง?

การเลือกตู้ MDB ควรพิจารณาจากระบบจริงมากกว่าการดูขนาดตู้เพียงอย่างเดียว ปัจจัยสำคัญ ได้แก่

• ขนาดโหลดรวม และลักษณะการใช้ไฟของอาคาร
• แรงดันและจำนวนเฟส ของระบบ
• พิกัดกระแสของเมนเบรกเกอร์และบัสบาร์
• ค่าความสามารถในการตัดกระแสลัดวงจร ของอุปกรณ์
• จำนวนและประเภทของวงจรขาออก
• พื้นที่และสภาพแวดล้อมสำหรับติดตั้ง
• มาตรฐานและข้อกำหนดของโครงการ

ข้อกำหนดของ MEA สำหรับตู้ MDB ยังระบุรายละเอียดเกี่ยวกับโครงสร้างตู้ บัสบาร์ และความสามารถในการทนกระแสลัดวงจรตามแบบและรายการของงาน ซึ่งสะท้อนว่าการกำหนดสเปกตู้ควรสัมพันธ์กับระบบไฟฟ้าจริง

ตู้เมนไฟฟ้ากับตู้ไฟย่อยทำงานร่วมกันอย่างไร?

ระบบไฟฟ้าอาคารไม่ได้มีเพียงตู้เมนไฟฟ้าเพียงจุดเดียวเสมอไป โดย MDB สามารถจ่ายไฟต่อไปยังตู้ย่อยตามพื้นที่หรือประเภทโหลด เช่น ชั้นต่าง ๆ ของอาคาร หรือพื้นที่ที่มีลักษณะการใช้ไฟเฉพาะ

การแบ่งระบบลักษณะนี้ช่วยให้สามารถจัดการวงจรเป็นส่วน ๆ และเลือกอุปกรณ์ป้องกันให้เหมาะกับแต่ละระดับของระบบ โดยตู้ไฟฟ้าแต่ละประเภทจึงควรถูกกำหนดจากโครงสร้างการจ่ายไฟและโหลดจริงของอาคาร

วางระบบก่อนเลือกตู้เมนไฟฟ้า

การเลือกตู้ MDB ควรเริ่มจากการวิเคราะห์โหลดและโครงสร้างระบบทั้งหมด ตั้งแต่จุดรับไฟ เมนเบรกเกอร์ บัสบาร์ ไปจนถึงตู้ย่อยและวงจรปลายทาง เพื่อกำหนดสเปกตู้และอุปกรณ์ให้สอดคล้องกับการใช้งานจริง

เลือกตู้ MDB ให้เหมาะกับระบบไฟฟ้าอาคาร

WP Electric ให้บริการด้านตู้ไฟฟ้าและโซลูชันสำหรับระบบจ่ายไฟ โดยสามารถพิจารณารูปแบบตู้เมนไฟฟ้าให้สัมพันธ์กับลักษณะโหลด จำนวนวงจร และโครงสร้างของระบบ เหมาะสำหรับงานที่ต้องการวางระบบตั้งแต่จุดจ่ายไฟหลักไปจนถึงตู้ไฟย่อย