ตู้ MDB มีกี่แบบ? เลือกประเภทตู้ให้เหมาะกับระบบไฟฟ้าแต่ละงาน

การเลือกตู้ MDB ไม่ได้มีเพียงเรื่องขนาดหรือจำนวนเบรกเกอร์ แต่ยังต้องพิจารณารูปแบบโครงสร้างภายใน วิธีติดตั้งอุปกรณ์ ความสะดวกในการบำรุงรักษา รวมถึงลักษณะของระบบไฟฟ้าที่นำไปใช้งาน เพราะ ตู้เมนไฟฟ้า เป็นจุดสำคัญในการรับและกระจายพลังงานไปยังวงจรหรือตู้ไฟฟ้าส่วนต่าง ๆ

สำหรับระบบแรงดันต่ำ ตู้จ่ายไฟสามารถออกแบบได้หลายรูปแบบ โดยมาตรฐาน IEC 61439-2 ครอบคลุมชุดประกอบสวิตช์เกียร์และควบคุมไฟฟ้าสำหรับงานจ่ายกำลัง ขณะที่ผู้ผลิตอย่าง Eaton มีระบบ MDB ที่รองรับทั้งแบบ Fixed, Removable และ Withdrawable เพื่อให้เลือกตามลักษณะการใช้งาน

ตู้ MDB มีกี่แบบ?

หากแบ่งตามรูปแบบการติดตั้งชุดอุปกรณ์ภายในตู้ สามารถอธิบายประเภทหลักที่พบในงานระบบไฟฟ้าได้ 3 รูปแบบ คือ Fixed, Removable และ Withdrawable โดยแต่ละแบบมีแนวคิดด้านการเข้าถึงและบำรุงรักษาที่แตกต่างกัน

1. ตู้ MDB แบบ Fixed

ตู้แบบ Fixed เป็นรูปแบบที่อุปกรณ์ เช่น ชุดป้อนจ่ายหรืออุปกรณ์ควบคุม ถูกติดตั้งอยู่กับที่ภายในตู้ การถอดเปลี่ยนอุปกรณ์จึงต้องดำเนินการตามขั้นตอนของระบบและตัดแยกวงจรอย่างเหมาะสมก่อนปฏิบัติงาน

รูปแบบนี้เหมาะกับระบบที่ต้องการโครงสร้างไม่ซับซ้อน และมีการกำหนดอุปกรณ์กับตำแหน่งติดตั้งไว้อย่างชัดเจน โดยระบบ xEnergy Main ของ Eaton ก็มีส่วนประกอบแบบ Fixed สำหรับชุด Feeder หรือ Motor Control รวมถึงรองรับ MCCB ในพิกัดที่แตกต่างกันตามการออกแบบ

2. ตู้ MDB แบบ Removable

Removable เป็นรูปแบบที่ชุดอุปกรณ์บางส่วนสามารถถอดออกจากตำแหน่งติดตั้งได้ ทำให้มีความยืดหยุ่นมากกว่าแบบติดตั้งถาวร และช่วยให้การเปลี่ยนอุปกรณ์หรือปรับระบบทำได้สะดวกขึ้นในงานที่มีการบำรุงรักษาเป็นระยะ

Eaton ระบุว่าระบบตู้จ่ายไฟแบบ Main สามารถใช้โมดูล Removable สำหรับ Feeder หรือ Motor Control พร้อมการเชื่อมต่อแบบ Plug-in ตามรูปแบบของระบบ

3. ตู้ MDB แบบ Withdrawable

ตู้แบบ Withdrawable ออกแบบให้ชุดอุปกรณ์สามารถเลื่อนหรือดึงออกจากตำแหน่งทำงานได้ตามโครงสร้างที่กำหนด จึงเหมาะกับระบบที่ให้ความสำคัญกับการบำรุงรักษาและการเข้าถึงอุปกรณ์

Schneider Electric อธิบายว่า Withdrawability เป็นรูปแบบหนึ่งของการก่อสร้างสวิตช์บอร์ด โดยแยกแนวทางเป็น Fixed, Disconnectable และ Withdrawable ตามลักษณะการเชื่อมต่อของวงจรขาเข้า ขาออก และวงจรควบคุม

สำหรับระบบที่มีโหลดสำคัญหรือจำเป็นต้องบริหารเวลาหยุดระบบ การเลือกโครงสร้างแบบ Withdrawable จึงอาจเป็นทางเลือกที่ควรนำมาพิจารณาร่วมกับข้อกำหนดด้านการบำรุงรักษาของโครงการ

ตู้เมนไฟฟ้าแต่ละแบบเหมาะกับงานแบบไหน?

การเลือกประเภท ตู้เมนไฟฟ้า ควรเริ่มจากลักษณะของระบบ ไม่ใช่เลือกจากรูปแบบตู้เพียงอย่างเดียว เพราะแต่ละโครงการมีข้อจำกัดด้านโหลด พื้นที่ติดตั้ง ความต่อเนื่องในการจ่ายไฟ และแผนการบำรุงรักษาแตกต่างกัน

ทั้งนี้ ตารางเป็นแนวทางเบื้องต้น การกำหนดรูปแบบจริงต้องอ้างอิงโหลด ลักษณะวงจร ข้อกำหนดของโครงการ และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

เลือกตู้ MDB ต้องดูอะไรบ้าง?

นอกจากประเภท Fixed, Removable หรือ Withdrawable แล้ว การออกแบบ ตู้ MDB ยังมีปัจจัยทางวิศวกรรมที่ต้องพิจารณาหลายด้าน

1. ขนาดโหลดและพิกัดกระแส

ต้องประเมินโหลดรวมของอาคารหรือโรงงาน รวมถึงพิกัดกระแสของเมนเบรกเกอร์ บัสบาร์ และอุปกรณ์ต่าง ๆ เพื่อให้เหมาะกับระบบที่ใช้งานจริง ตัวอย่างระบบ MDB ของ Eaton มีการกำหนดพิกัดบัสบาร์และอุปกรณ์หลายระดับ แสดงให้เห็นว่าการเลือกตู้ต้องสัมพันธ์กับพิกัดของระบบ ไม่ใช่เลือกจากขนาดตู้ภายนอกเพียงอย่างเดียว

2. ความสามารถในการรองรับกระแสลัดวงจร

ค่ากระแสลัดวงจรเป็นอีกประเด็นที่ต้องให้ความสำคัญ เพราะอุปกรณ์ป้องกันและชุดประกอบภายในตู้ต้องมีพิกัดเหมาะสมกับระดับความผิดพร่องที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในจุดติดตั้ง

มาตรฐาน IEC 61439-2 เป็นหนึ่งในมาตรฐานที่ใช้กับชุดประกอบสวิตช์เกียร์และควบคุมไฟฟ้าแรงดันต่ำสำหรับงานจ่ายกำลัง

3. พื้นที่ติดตั้งและการบำรุงรักษา

ควรพิจารณาพื้นที่ด้านหน้า ด้านหลัง หรือด้านข้างตู้ตามรูปแบบการเข้าถึง รวมถึงพื้นที่สำหรับเดินสายและบำรุงรักษา โดยเฉพาะระบบที่เลือกใช้ Withdrawable หรือโครงสร้างที่มีหลายส่วนประกอบ

4. การขยายระบบในอนาคต

หากอาคารหรือโรงงานมีแผนเพิ่มโหลดในอนาคต ควรแจ้งความต้องการตั้งแต่ขั้นตอนออกแบบ เพื่อพิจารณาพื้นที่สำรอง ช่องสำหรับวงจร และโครงสร้าง Modular ที่สามารถรองรับการปรับเปลี่ยนได้ โดยผู้ผลิตบางระบบออกแบบตู้ MDB ในลักษณะ Modular เพื่อรองรับการจัดชุดและการขยายระบบตามโครงการ

ตู้ MDB แบบไหนเหมาะกับอาคารและโรงงาน?

ไม่มีประเภทใดที่เหมาะกับทุกโครงการ เพราะความต้องการของระบบแตกต่างกัน หากเป็นอาคารที่มีโครงสร้างระบบไม่ซับซ้อนและไม่ได้ต้องถอดเปลี่ยนอุปกรณ์บ่อย Fixed อาจตอบโจทย์ด้านโครงสร้างได้ ขณะที่งานที่ต้องการความคล่องตัวในการเปลี่ยนอุปกรณ์อาจพิจารณา Removable

สำหรับโรงงานหรือระบบที่ต้องวางแผนบำรุงรักษาอย่างเป็นระบบ Withdrawable เป็นอีกแนวทางที่สามารถนำมาพิจารณา เนื่องจากออกแบบให้ชุดอุปกรณ์สามารถเลื่อนหรือดึงออกได้ตามโครงสร้างของตู้ อย่างไรก็ตาม ต้องประเมินร่วมกับความต้องการด้านโหลด พื้นที่ และงบประมาณของโครงการ

เลือกตู้เมนไฟฟ้าให้เหมาะกับระบบตั้งแต่ต้น

การเลือกตู้เมนไฟฟ้า ควรพิจารณาทั้งรูปแบบตู้ พิกัดกระแส ความสามารถในการทนและตัดกระแสลัดวงจร จำนวนวงจร พื้นที่ติดตั้ง และแผนการบำรุงรักษา การออกแบบที่สัมพันธ์กับระบบตั้งแต่ต้นช่วยให้กำหนดสเปกของตู้ MDB และอุปกรณ์ภายในได้ตรงกับลักษณะงานมากขึ้น

สำหรับงานที่ต้องการตู้ MDB สำหรับอาคาร โรงงาน หรือระบบจ่ายไฟเฉพาะทาง สามารถปรึกษา WP Electric เพื่อพิจารณารูปแบบตู้และรายละเอียดทางเทคนิคให้สอดคล้องกับโครงสร้างของระบบไฟฟ้าแต่ละโครงการ